اساسنامه حزب محیط زیست ایران
حزب محیط زیست ایران، حزبی سبز، مستقل، دموکراتیک، غیرخشونتگرا و مبتنی بر اصول سوسیاللیبرالیسم، آزادی، برابری، حقوق بشر، عدالت قضایی، عدالت اجتماعی، توسعه پایدار، ارزشهای زیستمحیطی و مشارکت شهروندی است.
حزب با احترام به تنوع قومی، فرهنگی و زبانی ملت ایران، در راستای استقرار دموکراسی، حفاظت از محیط زیست، توسعه پایدار، حاکمیت قانون و نظارت بر اجرای قانون فعالیت میکند.
دفتر مرکزی حزب در شهر استکهلم، سوئد قرار دارد.
از آنجا که حزب محیطزیست ایران در خارج از کشور تأسیس شده و در حال حاضر امکان فعالیت آزاد و قانونی احزاب در ایران بر پایه اصول دموکراتیک فراهم نیست، تمامی اسناد حزب، از جمله اساسنامه، مرامنامه و برنامههای سیاسی، در حکم اسناد موقت و پیشنویس محسوب میشوند. این اسناد پس از استقرار شرایط دموکراتیک و آغاز فعالیت رسمی حزب در ایران، در چارچوب قانون اساسی و قوانین مصوب کشور، مورد بازنگری، اصلاح و تصویب نهایی قرار خواهند گرفت.
لوگوی حزب محیط زیست ایران از یک دایره سبز تشکیل شده است که نماد طبیعت، حیات، پایداری و حفاظت از محیط زیست است. شکل دایره بیانگر وحدت، همبستگی و مسئولیت جمعی در قبال سرزمین و منابع طبیعی کشور است. در مرکز این دایره، گل لالهای به رنگ سرخ قرار دارد که نماد جانباختگان راه آزادی در طول جنبشهای ملت ایران برای دستیابی به دموکراسی، آزادی و حاکمیت مردم است و بیانگر فداکاری و ایثار نسلهایی است که در مسیر تحقق آرمانهای ملی و انسانی جان خود را فدا کردهاند. رنگ سفید در این نشان، نماد صلح، پاکی، شفافیت، صداقت و پایبندی به قانون و ارزشهای انسانی است و بیانگر تعهد حزب به رفتار مسئولانه، عدالت و حاکمیت قانون در جامعه است. ترکیب رنگهای سبز، سفید و سرخ در این نشان، بیانگر پیوند میان حفاظت از محیط زیست، هویت ملی و آرمانهای آزادیخواهانه ملت ایران و تعهد حزب به آیندهای پایدار، آزاد و مبتنی بر ارزشهای انسانی است. این رنگها همچنین از نظر مفهومی و بصری با رنگهای پرچم ملی ایران هماهنگی دارند و نشاندهنده احترام حزب به نمادهای ملی و پیوند آن با تاریخ، فرهنگ و هویت ایرانی است. در پایین نشان، نام «حزب محیط زیست ایران» و ترجمه انگلیسی آن «Environmental Party of Iran» درج شده است که بیانگر هویت رسمی و ملی حزب در عرصه داخلی و بینالمللی است.
حزب محیط زیست ایران تا زمان تعیین و تصویب پرچم رسمی ایران در قانون اساسی جدید، از پرچم رسمی شیر و خورشید مندرج در متمم قانون اساسی مشروطه استفاده میکند؛ پرچمی که به تصویب اولین مجلس ملی و دموکراتیک ایران رسید، مجلسی که حاصل اراده ملت ایران برای دستیابی به قانون، آزادی و دموکراسی بود.
ماده ۱ – اصول و ارزشها
حزب بر پایه اصول زیر فعالیت میکند:
حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی؛
توسعه پایدار و عدالت بیننسلی؛
دموکراسی، آزادی، برابری، سکولاریسم، عدالت اجتماعی و حقوق بشر؛
دموکراسی درونحزبی و مشارکت اعضا؛
شفافیت، پاسخگویی و مسئولیتپذیری؛
استقلال سیاسی و فکری؛
تأکید بر مقاومت مدنی و مبارزات بدون خشونت؛
مردود دانستن افراطگرایی، تبعیض و خشونت؛
برابری حقوقی و اجتماعی همه شهروندان؛
احترام به تنوع قومی، فرهنگی و زبانی ایران و پذیرش کثرتگرایی؛
ملیگرایی دموکراتیک و پایبندی به تمامیت ارضی ایران.
ماده ۲ – ارکان اصلی حزب
ارکان اصلی حزب عبارتاند از:
کنگره حزب؛
شورای راهبردی؛
دبیرکل؛
کمیته نامزدی؛
کمیته انتخابات؛
بازرسان مستقل؛
کمیته اخلاق و حل اختلاف؛
کمیتههای تخصصی؛
شاخههای منطقهای و نمایندگیهای حزب در کشورهای دیگر.
ماده ۳ – کنگره حزب
کنگره حزب بالاترین مرجع تصمیمگیری حزب است.
کنگره هر دو سال یکبار برگزار میشود.
کنگره حزب میتواند بهصورت حضوری، مجازی یا ترکیبی برگزار شود و تمامی تصمیمات و رأیگیریهای آن از اعتبار یکسان برخوردار خواهند بود.
کنگره در نوبت نخست با حضور حداقل نصف بهعلاوه یک اعضای واجد حق رأی رسمیت مییابد. در صورت عدم حصول حد نصاب، کنگره در نوبت دوم که حداقل دو هفته بعد برگزار میشود، با هر تعداد از اعضای حاضر رسمیت خواهد داشت. تصمیمات کنگره با اکثریت آرای اعضای حاضر اتخاذ میشود.
تمامی اعضای حزب حق شرکت، اظهار نظر و رأی در کنگره را دارند.
وظایف کنگره عبارتاند از:
تصویب سیاستها و برنامههای کلان حزب؛
انتخاب دبیرکل؛
انتخاب اعضای شورای راهبردی؛
انتخاب اعضای کمیته نامزدی؛
انتخاب بازرسان مستقل؛
انتخاب کمیته انتخابات برای دوره بعدی؛
تصویب اصلاحات اساسنامه و مرامنامه؛
بررسی گزارشهای مالی و تشکیلاتی.
ماده ۴ – شورای راهبردی
شورای راهبردی مسئول اداره تشکیلات حزب و اجرای مصوبات کنگره است.
شورای راهبردی میتواند شامل حداکثر ۹ عضو اصلی و ۳ عضو علیالبدل باشد.
اعضای شورای راهبردی برای مدت دو سال توسط کنگره انتخاب میشوند.
انتخاب مجدد اعضا بلامانع است.
جلسات شورا با حضور حداقل پنج عضو شورای راهبردی رسمیت مییابد.
تصمیمات شورا با رأی اکثریت نسبی اعضای حاضر معتبر است.
در صورت برابر بودن آرا، رأی طرفی که دبیرکل به آن رأی داده است، رأی تصویبشده محسوب میشود.
دبیرکل، عضو و رئیس شورای راهبردی محسوب میشود.
ماده ۵ – وظایف شورای راهبردی
شورای راهبردی وظایف زیر را بر عهده دارد:
اجرای مصوبات کنگره؛
مدیریت امور اداری و مالی حزب؛
هماهنگی شاخهها و کمیتهها؛
تصویب بودجه و برنامههای اجرایی؛
نظارت بر عملکرد کمیتهها؛
ارائه گزارش سالانه مالی و تشکیلاتی؛
حمایت از فعالیتهای سیاسی، مدنی و زیستمحیطی حزب؛
بررسی طرحهای ارائهشده از سوی اعضا برای ارائه در کنگره برای تصویب.
ارائه لایحه و پیشنهاد برای تصویب در کنگره.
ماده ۶ – دبیرکل
دبیرکل توسط کنگره و با رأی مستقیم اعضا انتخاب میشود.
دوره مسئولیت دبیرکل دو سال است و همزمان با دوره شورای راهبردی تعیین میشود.
انتخاب مجدد دبیرکل در هر دوره بلامانع است.
وظایف دبیرکل عبارتاند از:
نمایندگی سیاسی حزب؛
هماهنگی فعالیتهای سیاسی و تشکیلاتی حزب؛
اداره جلسات شورای راهبردی؛
اجرای مصوبات کنگره و شورای راهبردی، به همراه شورای راهبردی؛
ارتباط با رسانهها، نهادهای داخلی و نهادهای بینالمللی.
ماده ۷ – کمیته نامزدی
کمیته نامزدی نهادی مستقل در حزب است و از ۵ عضو تشکیل میشود.
اعضای کمیته نامزدی توسط کنگره انتخاب میشوند.
اعضای کمیته نامزدی نباید همزمان نامزد همان انتخاباتی باشند که کمیته مسئول بررسی آن است.
وظایف کمیته نامزدی عبارتاند از:
بررسی و پیشنهاد نامزدهای شورای راهبردی؛
پیشنهاد نامزد دبیرکلی؛
پیشنهاد بازرسان و مسئولان کمیتهها؛
ارزیابی نامزدها و گفتوگو با اعضا.
همه اعضای حزب حق دارند برای تمامی مناصب انتخابی حزب نامزد شوند، حتی اگر مورد حمایت یا پیشنهاد کمیته نامزدی قرار نگیرند.
اعضایی که قصد نامزدی دارند، باید آمادگی خود را بهصورت رسمی و کتبی به کمیته نامزدی اعلام کنند.
عدم حمایت کمیته نامزدی از یک نامزد، مانع حضور او در انتخابات نخواهد بود.
ماده ۸ – کمیته انتخابات
کمیته انتخابات از ۵ عضو تشکیل میشود.
کمیته انتخابات مسئول برگزاری سالم، آزاد و شفاف انتخابات داخلی حزب است.
اعضای کمیته انتخابات توسط کنگره قبلی برای برگزاری انتخابات دوره بعد انتخاب میشوند.
اعضای این کمیته نباید در انتخابات همان دوره یا دوره بعدی برای سایر مناصب حزبی نامزد شوند.
کمیته انتخابات موظف است بیطرفی، شفافیت و محرمانگی آرا را حفظ کند.
کمیته انتخابات میتواند انتخابات داخلی حزب را بهصورت حضوری، الکترونیکی (آنلاین) یا ترکیبی از هر دو برگزار کند، مشروط بر آنکه اصول شفافیت، امنیت، محرمانگی، صحت آراء و دسترسی برابر اعضا تضمین شود.
ماده ۹ – بازرسان مستقل
کنگره حداقل سه بازرس مستقل انتخاب میکند.
بازرسان مستقل مسئول نظارت بر موارد زیر هستند:
امور مالی؛
رعایت اساسنامه و مرامنامه؛
شفافیت اداری.
بازرسان موظفاند گزارش سالانه خود را به کنگره ارائه دهند.
ماده ۱۰ – کمیته اخلاق و حل اختلاف
کمیته اخلاق و حل اختلاف از ۳ عضو تشکیل میشود.
این کمیته مسئول رسیدگی به شکایات، اختلافات داخلی و تخلفات اعضا است.
اعضای کمیته توسط کنگره انتخاب میشوند.
وظیفه اصلی کمیته در مرحله نخست، رسیدگی به شکایات و تلاش برای حل مسئله از طریق گفتوگو و میانجیگری است.
تصمیمات کمیته باید بر پایه بیطرفی، حق دفاع، شفافیت و اصول دموکراتیک باشد.
اخراج اعضا از حزب تنها در صورت وجود پیشنهاد یا شکایت مطرحشده از سوی اعضا، نظر مثبت کمیته اخلاق و حل اختلاف، و رأی حداقل دو سوم اعضای شورای راهبردی امکانپذیر است.
برکناری یا اخراج یک عضو از شورای راهبردی، با طرح شکایت از سوی یک عضو حزب، نظر مثبت اکثریت کمیته اخلاق و حل اختلاف، و رأی حداقل ۷۰ درصد اعضای شورای راهبردی امکانپذیر است.
برکناری دبیرکل نیازمند رأی موافق اکثریت بازرسان مستقل و رأی حداقل ۸۰ درصد اعضای شورای راهبردی است.
برکناری از شورای راهبردی یا برکناری از مقام دبیرکلی بهمعنای اخراج از حزب نیست.
اخراج از حزب تنها مطابق روند ذکرشده در بند ۶ این ماده امکانپذیر است.
تا پیش از تصمیمگیری درباره برکناری از شورای راهبردی یا برکناری دبیرکل، اخراج فرد از حزب امکانپذیر نیست.
ماده ۱۱ – کمیتههای تخصصی
حزب میتواند در حوزههای مختلف کمیتههای تخصصی تشکیل دهد.
اعضا بر اساس تخصص و علاقه خود میتوانند در کمیتهها فعالیت کنند.
مسئول هر کمیته توسط شورای راهبردی تعیین میشود.
کمیتهها موظف به ارائه گزارش دورهای به شورای راهبردی هستند.
ماده ۱۲ – شاخههای منطقهای و نمایندگیها
حزب میتواند در مناطق مختلف و کشورهای دیگر، شاخه یا دفتر نمایندگی تشکیل دهد.
شاخهها و نمایندگیها در چارچوب اساسنامه، مرامنامه و مصوبات کنگره فعالیت میکنند.
تمامی اعضای شاخهها و نمایندگیهای رسمی حزب از حق مشارکت در انتخابات کنگره و سایر فرایندهای دموکراتیک داخلی حزب، مطابق آییننامههای مصوب، برخوردارند.
فعالیت شاخهها باید مطابق اصول، ارزشها و سیاستهای رسمی حزب باشد.
ماده ۱۳ – عضویت
عضویت در حزب داوطلبانه است.
همه اعضا ملزم به پرداخت حق عضویت تعیینشده توسط شورای راهبردی هستند (توجه: تا اطلاع ثانوی، بنا بر تصمیم شورای راهبردی، عضویت در حزب رایگان است)
همه اعضا از حقوق برابر برخوردارند.
هیچگونه تبعیض بر اساس جنسیت، قومیت، زبان، مذهب، گرایش جنسی یا محل سکونت پذیرفته نیست.
اعضا موظف به رعایت مرامنامه، اساسنامه و اصول اخلاقی حزب هستند.
ماده ۱۴ – منابع مالی و شفافیت
منابع مالی حزب شامل موارد زیر است:
حق عضویت؛
کمکهای داوطلبانه اعضا و هواداران؛
کمکهای قانونی، شفاف و قابل گزارش.
حزب موظف است گزارش مالی سالانه منتشر کند.
دریافت هرگونه کمک مالی باید با اصول شفافیت، استقلال سیاسی و قوانین مربوطه سازگار باشد.
ماده ۱۵ – مشاوران و کارشناسان
دبیرکل، اعضای شورای راهبردی و اعضای کمیتههای حزب میتوانند از کارشناسان، متخصصان و مشاوران مستقل برای همکاری، مشاوره و ارائه نظر تخصصی دعوت کنند.
ماده ۱۶ – اصلاح اسناد حزب
اصلاح اسناد حزب شامل اساسنامه، مرامنامه و سایر اسناد تنها در کنگره حزب امکانپذیر است.
تصویب اصلاحات اسناد حزب شامل اساسنامه، مرامنامه و سایر اسناد نیازمند رأی حداقل دو سوم اعضای حاضر در کنگره است.
ماده ۱۷ – انحلال حزب
انحلال حزب تنها در صورتی قابل طرح و بررسی است که با درخواست کتبی و امضای حداقل بیست نفر از اعضای حزب و نظر موافق اکثریت اعضای کمیته اخلاق و حل اختلاف همراه باشد. تصویب نهایی انحلال حزب منوط به تأیید دو شورای راهبردی متوالی و کسب رأی موافق حداقل هشتاد و پنج درصد اعضای حاضر در دو کنگره متوالی حزب خواهد بود.